781 Gemeente Dreumel 1811 - 1983


Rubriek: 1.2.2.2.12 Arbeid
VerwervingDe gemeente West Maas en Waal besloot in november 1998 om het archief van de voormalige gemeente Dreumel over 1811-1983 te laten inventariseren door het Gemeentearchief Nijmegen, sinds 2005 het Regionaal Archief Nijmegen genaamd. Dit gebeurde in het kader van een sterk door de provincie gestimuleerd plan om te komen tot regionaal archiefbeheer in het Rijk van Nijmegen en het Land van Maas en Waal. Op Oudejaarsdag 1998 werd het archief van de voormalige gemeente Dreumel ter inventarisatie overgeplaatst naar het depot van het Gemeentearchief Nijmegen. In het jaar 1999 heeft de gemeente West Maas en Waal besloten om haar oude archieven blijvend in Nijmegen te laten berusten. Hiertoe heeft zij het Regionaal Archief Nijmegen formeel als haar archiefbewaarplaats aangewezen.
AanvullingenIn 2016 is er een aanvulling gekomen van het blok Hinderwetvergunningen 1900-1983
SelectieDoor de registratuur is voor 1987, op basis van de lijsten 'houdende opgaaf van vernietigbare stukken in de gemeentearchieven' uit 1928 en uit 1948, vernietigd. Het betrof voornamelijk 'massa-stukken', zoals bijlagen bij gemeenterekeningen, vergunningen en dubbelen; voorts verslagen van vergaderingen en jaarstukken van niet-gemeentelijke instellingen.
Tijdens de inventarisatie in 1987-1988 van het archief over de periode 1940-1958 voornamelijk dossiers vernietigd, die daarvoor in aanmerking kwamen op grond van de 'Lijst van voor vernietiging in aanmerking komende stukken in gemeentelijke archieven' uit 1983. Uit de series gemeentebegrotingen, gemeenterekeningen en de notulen werd, behoudens de verwijdering van dubbelen, niet meer vernietigd. [noot Kouwenberg, Inventaris Dreumel, 5; inv.nr. (3584)]

Tijdens de inventarisatie door het Regionaal Archief Nijmegen is een aantal archiefbescheiden ter vernietiging geselecteerd op grond van de 'Lijst van voor vernietiging in aanmerking komende stukken in gemeentearchieven' uit 1983 en de daarop verschenen
aanvullingen. Hierbij is de nodige terughoudendheid in acht genomen. Het belangrijkste argument hiervoor was dat er over kleine gemeenten als Dreumel nagenoeg geen andere omvangrijke historische bronnen bestaan.
OrdeningOude Orde

Het archief van de gemeente Dreumel valt uiteen in twee blokken. Het oudste, over de periode 1811-1939, bestaat voor een groot deel uit series. Tot en met 1924 zijn vrijwel alle ingekomen stukken ingeschreven in chronologische agenda's en ondergebracht in één omvangrijke serie die, meestal jaarlijks, is geordend op het agendanummer. Als nadere toegang bestaan er over sommige jaren trefwoordenindexen op de agenda's. De uitgaande stukken werden door de gemeentelijke administratie afgeschreven in kopieboeken. De diverse staten die de gemeente periodiek voor hogere overheden diende op te stellen, zijn hier meestal niet in afgeschreven, maar veelal per onderwerp bewaard als concept, minuut of afschrift. Vermoedelijk waren de oude staten, waarop men in volgende gevallen graag terugviel, zo beter binnen handbereik. Vanaf 1869 werd voor de uitgaande stukken een onderscheid gemaakt tussen de stukken van het college van burgemeester en wethouders en die van de burgemeester. In de jaren 1922-1924 werden deze aangeduid als respectievelijk serie A en serie B.

In de periode 1925-1940 hanteerde de administratie een rubriekenstelsel, waarbij de ingekomen én de uitgaande stukken onderwerpsgewijs zijn geordend tot rubrieken. De rubrieken kregen in alfabetische volgorde een nummercode. Met een rood potlood werden drie- tot vijfcijferige nummers op de stukken aangebracht, waarvan de eerste twee cijfers de rubriekscode vormden en de overige cijfers het volgnummer van het stuk binnen de rubriek aanduidden. De rubriekscodes konden per jaar wisselen. De serie is nader toegankelijk met behulp van agenda's.

De gemeente Dreumel begon op 1 januari 1940 met de ordening van het archief volgens de Basisarchiefcode van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). De stukken werden nu in principe zaaksgewijs geordend tot dossiers. De secretarie is deze code blijven hanteren tot de opheffing van de gemeente op 1 januari 1984.

Het lijkt er op dat de gemeente het archief omstreeks 1958 heeft laten reviseren. Dat hing wellicht samen met de verbouwing van het gemeentehuis en de inrichting van een aparte archiefruimte. In ieder geval is vanaf deze tijd een betere structuur zichtbaar. Begin jaren zeventig nam de papierstroom dermate toe dat alleen het dagelijks opbergen van de stukken al zoveel tijd kostte dat het er vaak bij inschoot. Het gemeentebestuur schakelde daarop het Centraal Adviesbureau voor organisatie, documentatie, registratuur en personeelbeheer van de VNG in. Van 1974 tot en met 1976 werd het gehele codearchief door medewerkers van het adviesbureau doorlopen op af te voeren en te vernietigen dossiers. Vermoedelijk is toen ook pas de dossierinventaris aangelegd. Tot dan had de secretarie zich weten te redden zonder inventaris. De omvang van het codearchief was immers nog beperkt; men kon de stukken, geordend volgens de rubrieken van de Basisarchiefcode, ook zonder inventaris gemakkelijk terugvinden.[1]

De gemeente West Maas en Waal heeft in de jaren 1987-1988 het archief over de periode 1940-1958 laten inventariseren. Dit is gebeurd door G. Kouwenberg in het kader van de cursus Voortgezette Archiefvorming (VVA) van de Stichting Opleiding Documentaire Informatievoorziening (SOD). De beschrijvende inventaris van Kouwenberg is, alhoewel hij formeel geen deel uitmaakt van het archief, uit praktische overwegingen opgenomen in deze archiefinventaris.[2]

Inventarisatie

Het archief der gemeente Dreumel (1811 - 1983) is bij de inventarisatie in twee blokken verdeeld. De invoering door de gemeente Dreumel van de Basis Archiefcode voor zaaksgewijze dossiervorming in 1940 is als archivistische breuk gehanteerd. Dossiers, aangelegd in het eerste archiefblok (1818-1939), die in het tweede blok (1940-1983) zijn afgesloten, zijn in dat laatste geplaatst.

Bij de inventarisatie zijn in totaal vijf gedeponeerde archieven aangetroffen, die in aparte inventarissen zijn beschreven. Het betreft de archieven van:

Archief 931 - Toegang 272 Dorp Dreumel, 1690 - 1810
Archief 969 - Toegang 972 Technische Kring Dienst (TKD) met betrekking tot de Gemeente Dreumel (1939) 1940 - 1977
Archief 1161 - Toegang 1294 Burgerlijk Armbestuur te Dreumel, 1842 - 1950
Archief 1162 - Toegang 1295 Vereniging de Dreumelsche Burgerwacht, 1919 - 1937
Archief 1163 - Toegang 1296 Stichting Maas en Waal, 1926

1) Kouwenberg, Inventaris Dreumel, 4; inv.nr. (3584). Voor de dossierinventaris zie Archief gemeente Dreumel 1811-1983, inv.nr. (3582).
2) Zie Archief gemeente Dreumel 1811-1983, inv.nr. (3583).
BronnenBl�court, A.S. de. De organisatie der gemeenten gedurende de jaren 1795 - 1851. Haarlem, 1903.
Buurman, D.J.G. 'Schets van de opeenvolgende bestuursindelingen in Gelderland v��r de invoering van de provinciale wet van 1850'. Bijdragen en Mededelingen der Vereniging Gelre 57 (1958).
Driessen, A., en Sengers, A.J.M., 'West Maas en Waal', in Gemeentehuizen in Gelderland. Van Aalten tot Zutphen, Groningen 1995, 260-263.
Gorissen, F. Niederrheinischer St�dteatlas/Geldrische St�dte, 1. Heft: Nimwegen. Kleef, 1956 (Publikationen der Gesellschaft f�r Rheinische Geschichtskunde, nr. 51).
Hendriks, H.J.J., M.J. Steenkamer en A.G. Mustert. Nijmegen onder raadpensionaris, koning, keizer en souvereine vorst. Zutphen, 1971 (Geldersche Historische Reeks, nr. 2).
Keijmel, P.D., Statistieke beschrijvingen van de steden en het platteland van Gelderland uit 1808, deel I, Het Kwartier van Nijmegen. Arnhem, 1971. (Overdruk uit de Bijdragen en Mededelingen der Vereniging Gelre LIV-LXV).
Kocken, M.J.A.V. Van stads- en plattelandsbestuur naar gemeentebestuur: proeve van een
geschiedenis van ontstaan en ontwikkeling van het Nederlandse gemeentebestuur tot en met de Gemeentewet van 1851. Den Haag, 1973.
Manders, H., Maas en Waal. Van armoede tot welvaart, Arnhem 1988.
Manders, J.H., Het land tussen Maas en Waal, Zutphen 1976.
Martens van Sevenhoven, A.H. 'Schets van de geschiedenis der burgerlijke gemeenten in Gelderland v��r de invoering der gemeentewet van 1851'. Jonkheer mr. A.H. Martens van Sevenhoven: een keuze uit zijn geschriften. Arnhem, 1977 (Werken der Vereniging Gelre, nr. 35).
Provinciaal Blad van Gelderland, 1837 [RAN, Bibliotheek]
Ramaer, J.C. Geschiedkundige atlas van Nederland: de Fransche tijd (1795-1815). Den Haag, 1926.
Ramaer, J.C. Geschiedkundige atlas van Nederland: het Koninkrijk der Nederlanden (1815 - 1931). Den Haag, 1931.
Roos, T. en J. de. Gemeentehuizen in Gelderland: van Aalten tot Zutphen. Arnhem / Groningen, 1995 (Werken der Vereniging Gelre, nr. 46).
Sengers, A.J.M. West Maas en Waal. Een geschiedenis in woord en beeld. [Beneden-Leeuwen, 1989].
Sierksma, Kl., De gemeentewapens van Nederland, Utrecht 1960.
Verordeningenblad voor het bezette Nederlandsche gebied. Z.p., 1941
Verslagen van de provinciale inspecteur der archieven uitgebracht aan Gedeputeerde Staten van Gelderland. Z.p., 1925 - 1983.
Verzameling van Reglementen voor de provincie Gelderland. Arnhem, 1826. [RAN, Bibliotheekcatalogus nr. A 1306]
Volmuller, H.W.J. Nijhoffs geschiedenislexicon: Nederland en Belgi�. Den Haag / Antwerpen, 1981.
Welie, J. van en Koolwijk, J. van, Heemkundeprojekt over Dreumel 1925-1985. Deel 2: Tweede Wereldoorlog van mobilisatie tot capitulatie, wederopbouw, vergelijking heden-verleden, Druten 1992.

Reacties

Er zijn nog geen reacties op dit item

Plaats een reactie

Uw naam
Uw e-mailadres
Reactie