357 Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, departement Nijmegen 1817 - 1997


Rubriek: 2.9 Aanvulling 1985 - 1997, 2011
Serie: 1058-1060 Jaarbalansen en journaalkaarten, 1975 - 1978, 3 omslag
VerwervingHet archief van het Departement Nijmegen van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen is in 1984 in bewaring gegeven aan het Gemeente-archief Nijmegen.
Het archief blijft eigendom van het Departement.

De archiefstukken van de Spaarbank van 1819 - 1833 zijn in 1970 door de Bondsspaarbank aan het Gemeente-archief Nijmegen geschonken.
OrdeningHet archief werd bij de aanvang van de inventarisatie in een tamelijk chaotische staat aangetroffen. Enige steun bood een plaatsingslijst, opgemaakt na de inbewaringgeving door een medewerker van het Gemeentearchief.
Er was weinig oude orde te bespeuren in het archief. De series correspondentie die wel sporen van een oude ordening droegen, waren danig verstoord. Oorzaak daarvan was dat men onvoorbereid met een sterke aanwas van stukken te maken kreeg en niet tijdig maatregelen nam om de papierstroom te reguleren . Door de groeiende overheidsbemoeienis na de financiële gelijkstelling van het bijzonder onderwijs met het openbaar onderwijs, nam het archief behoorlijk in omvang toe. Toen men van de gemeente ook nog zelf voor de gehele schoolgeldadministratie moest zorgen, is dat de administratrice, op dat moment werkzaam, teveel geworden wat bleek uit een rapport van de toenmalige secretaris, hetwelk hij opmaakte na het plotselinge vertrek van eerstgenoemde in december 1950. Hij constateerde: "De chaos die werd aangetroffen bij het onderzoek van de kasten was verbazingwekkend. Alles bleek jaren lang zonder enige ordening door elkaar in de kasten te zijn gesmeten. Contracten, brieven, quittanties recent en van jaren her lagen in stapels door elkaar". (1)
In zijn poging het archief te herordenen heeft de secretaris de series correspondentie slechts gedeeltelijk hersteld, getuige het feit dat er vanaf die tijd rubrieksgewijs geordende mappen gevormd zijn waarin ook ingekomen of doorslagen van uitgaande stukken uit die series gevonden werden.
De rubrieksgewijs geordende stukken zijn bij de inventarisatie intact gelaten, eventueel aangevuld met los aangetroffen stukken. Het geeft een goed beeld van wat er toendertijd als belangrijk werd ervaren.
Op de series correspondentie, respectievelijk "Gemengde School" en "Diversen" geheten, bestaat een toegang in de vorm van de twee registers van ingekomen en uitgaande stukken (2)

De ruggegraat van het archief wordt gevormd door de series notulen van de ledenvergaderingen en notulen van de bestuursvergaderingen. Deze twee series zijn bijna compleet. De hoofdindeling van de inventaris wordt gevormd door twee afdelingen. In de eerste afdeling treft men die stukken aan die onder de verantwoordelijkheid van het Departementsbestuur opgemaakt en/of ontvangen zijn. Dit vormt de hoofdmoot van het archief en laat meteen zien waar het zwaartepunt lag ten aanzien van de archiefvorming. De tweede afdeling bestaat uit zes verschillende gedeelten, gevormd door één van de vaste commissies of de directeur van de kweekschool.
Voorts is in het inventarisschema een verdeling Algemeen - Bijzonder aangebracht en zijn de stukken betreffende bijzondere onderwerpen verder onderverdeeld in I Organisme en II Taken.

Het archief bestrijkt de periode 1817 - 1974 en heeft na afscheiding van dubbelen, kasbewijzen, en bank- en girostrookjes een omvang van zes strekkende meter.
De afgescheiden stukken zijn volgens afspraak terruggegeven aan de bewaargever. Er is niet vernietigd.
Het beginjaar van de periode is het jaar van oprichting van het Departement. Het eindjaar is bepaald op 1974. Waarschijnlijk is dit zo gebeurd omdat archiefstukken tussen 1974 en 1984 nog veelvuldig door de administratie geraadpleegd moesten worden. De materiële toestand van het archief is redelijk te noemen.


De archiefstukken van de Spaarbank van 1819 - 1833 zijn in 1970 door de Bondsspaarbank aan het Gemeente-archief Nijmegen geschonken. Onder toepassing van het herkomstbeginsel zijn deze archiefstukken weer ingevoegd bij het archief van het Departement, waartoe ze oorspronkelijk ook behoorden. In de inventaris kan men ze in de tweede afdeling vinden.
Tenslotte dient de raadpleger geattendeerd te worden op de scriptie van G.J. Derksen met als titel "Het Departement Nijmegen van de Maatschappij tot Nut van het Algemeen", die een goed beeld geeft van het Departement in de eerste veertig jaren en in het bijzonder een uitgebreide studie bevat naar de Spaarbank van 1819 - 1833.(3)

1) Zie inventaris nr. 388.
2). Zie inventaris nr.: 49 - 50.
3). Derksen, G.J., Het Departement Nijmegen van de Maatschappij tot Nut van het Algemeen.Zaken van weldadigheid in de eerste helft van de 19e eeuw. Nijmegen, z.j. (doctoraalscriptie, eigen uitgave).Aanwezig in het Gemeente-archief Nijmegen onder nr. LZ-D-O Scr 93

Reacties

Er zijn nog geen reacties op dit item

Plaats een reactie

Velden met een zijn verplichte velden.