741 Gemeente Beuningen 1768 - 1980


Rubriek: 3.3.2.2.04.2 Bevolking
2596-2691 'Persoonskaarten', persoonsregister, alfabetisch geordend op achternaam, (ca. 1938) 1957 - 1980 (1994), 96 omslag
VerwervingIn 1995 besloot de gemeente Beuningen haar oude archieven tot 1 juli 1980 te laten inventariseren door het Gemeentearchief Nijmegen, sinds 2005 Regionaal Archief Nijmegen genaamd. Dit gebeurde in het kader van een sterk door de provincie gestimuleerd plan om te komen tot regionaal archiefbeheer in het Rijk van Nijmegen en het Land van Maas en Waal. In 1996 werden de archieven van de gemeente Beuningen ter inventarisatie overgeplaatst naar het Regionaal Archief Nijmegen. In het jaar 1999 heeft de gemeente Beuningen besloten om haar oude archieven blijvend in Nijmegen te laten berusten. Hiertoe heeft zij het Regionaal Archief Nijmegen formeel als haar archiefbewaarplaats aangewezen.
AanvullingenIn maart 2014 is een aanvulling opgenomen. In maart 2016 zijn de inventarisnummers 3703-3712 toegevoegd.
SelectieUit een summier proces-verbaal blijkt dat er selectieve vernietiging van stukken uit de periode 1851 - 1937 heeft plaatsgehad (1). Een vernietigingslijst is echter niet aangetroffen. Een soortgelijke situatie doet zich voor bij het archiefgedeelte van 1938 - 1956. Tijdens het opschonen en bewerken hiervan heeft Kruijsen twintig zakken met archiefstukken voor vernietiging in aanmerking gebracht (2). Volgens het titelblad van zijn inventaris zouden er een proces-verbaal van vernietiging en een vernietigingslijst aanwezig moeten zijn, deze zijn echter niet aangetroffen.
Tijdens een ‘archiefsanering’ is uit het archief over de periode 1957 - 1980 eveneens vernietigd. De indruk bestaat dat niet alle vernietigde bescheiden in het proces-verbaal zijn opgenomen.

Tijdens de inventarisatie van het archief over de periode 1957 - 1980 is een aantal archiefstukken ter vernietiging geselecteerd op grond van de in 1983 in de Staatscourant gepubliceerde 'Lijst van voor vernietiging in aanmerking komende bescheiden uit de archieven van gemeentelijke en intergemeentelijke organen, dagtekenende van na 1850' en de daarop verschenen aanvullingen. Bij deze selectie is de nodige terughoudendheid in acht genomen, met name omdat over een kleinere gemeente als Beuningen relatief weinig andere omvangrijke historische bronnen beschikbaar zijn.

1) Inv.nr. 1489
2) Inv.nr. 1748
OrdeningOude orde en toegangen

Het archief van de gemeente Beuningen bestaat uit drie afgesloten gedeelten met elk een eigen toegang. Het eerste gedeelte betreft de periode 1768 - 1937. Per 1 januari 1938 was de gemeente Beuningen overgegaan op het dossierstelsel, waarbij de stukken in principe zaaksgewijs werden geordend tot dossiers, die werden gerangschikt volgens de Basis-archiefcode van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) (1). Met ingang van 1 oktober 1945 kreeg de wetenschappelijk archiefambtenaar drs. P. Scherft van de gemeente de opdracht om het archief van Beuningen van vóór de invoering van het dossierstelsel te ordenen en te beschrijven (2). De inventaris was omstreeks maart 1946 gereed. Scherft heeft de inventaris voorzien van een inleiding met een geschiedkundig overzicht van het door hem bewerkte tijdvak (3). De oudst bekende toegang tot het gemeentearchief bevindt zich overigens ook in dit eerste gedeelte. Deze inventaris, die dateert uit 1876, werd in april van dat jaar door burgemeester Rendorp gepresenteerd tijdens de laatste door hem geleide vergadering van het College van burgemeester en wethouders (4). De archieven over de jaren 1768 - 1937 bestaan voor een groot deel uit series. De meeste series spreken voor zich; de series ingekomen en uitgaande stukken uit de periode 1818 - 1937 behoeven wellicht enige toelichting. Voor de ingekomen stukken hanteerde de administratie van 1818 - 1924 het agendastelsel (waarbij men de stukken chronologisch rangschikte volgens de nummers waaronder zij in de agenda zijn geboekt). De uitgaande brieven werden in die periode afgeschreven in brievenboeken. In de periode 1925 - 1937 hanteerde de administratie een rubriekenstelsel, waarbij de ingekomen én de uitgaande stukken onderwerpsgewijs zijn geordend tot rubrieken.
Het tweede gedeelte van het archief beslaat het tijdvak 1938 - 1956. In november 1955 gaf het College van burgemeester en wethouders aan registrator-archivaris drs. B.G.A.M. Kruijsen de opdracht tot revisie van dat gedeelte van het gemeentearchief dat was geordend volgens het dossierstelsel van de VNG. Deze revisie bestond uit 'zonodig herordening, classificering en beschrijving van dossiers of zaken; verwijdering uit het archief der voor vernietiging in aanmerking komende stukken; inventarisering van het te behouden archief en opmaken van het proces-verbaal van de voor vernietiging in aanmerking gebrachte stukken' (5). In september 1957 sloot Kruijsen zijn werkzaamheden af met een dossierinventaris die aansloot op de beschrijvende inventaris van Scherft (6).
Het derde gedeelte van het archief, lopend vanaf 1957, is per 1 juli 1980 bij de samenvoeging van de gemeente Beuningen met de gemeente Ewijk afgesloten. Hierboven is reeds aangegeven dat beide gemeenten ruim een jaar voorafgaand aan de samenvoeging een gemeenschappelijke secretarie hebben gevoerd. Dit verliep niet zonder problemen en in het archief ontstond een zgn. 'tussenblok'. De problemen leidden ertoe dat een extern bedrijf werd ingehuurd om een 'archiefsanering' tot stand te brengen. Daarbij is een gedeelte van het archief over de periode 1957 - 1980 met de bijbehorende dossierinventaris opnieuw bewerkt. Echter door meningsverschillen over de kwaliteit van het geleverde is deze dienstverlening abrupt beëindigd. Van het bewerkte gedeelte bleek de oorspronkelijke orde niet meer te reconstrueren, omdat de oorspronkelijke inventarisbladen waren vernietigd.

Periodisering, indeling van de inventaris

In deze inventaris vindt men de archieven van het bestuur van het kerspel Beuningen (1768 - 1805), de gemeente Beuningen (1811 - 1817) en de gemeente Weurt (1811 - 1817) afzonderlijk beschreven, evenals het in drie tijdvakken verdeelde archief van de gemeente Beuningen. 1810 is het jaar waarin als gevolg van de instelling van de Franse gemeente een institutionele en archivistische breuk is ontstaan met het verleden, waartoe het archiefje van het bestuur van het kerspel Beuningen nog behoort. De inventaris loopt tot de opheffing van de gemeente, per 1 juli 1980. De reden van de opdeling van het archief van de gemeente Beuningen over de periode 1818 - 1980 in drie tijdvakken (1818 - 1937, 1938 - 1956 en 1957 - 1980) werd in het bovenstaande reeds verduidelijkt: de cesuren liggen bij de toepassing van de zaaksgewijze ordening vanaf 1938 en bij de algehele archiefrevisie die in 1957 werd afgerond. Stukken betreffende zaken waarin de besluitvorming ten tijde van een cesuur nog moest plaatsvinden zijn geplaatst in het gedeelte waarin de zaak werd afgerond. Hetzelfde principe is toegepast bij cesuuroverschrijdende onderdelen van series. Met betrekking tot beschrijvingen die over de cesuren heenlopen zijn in NB's bij de rubriekaanduidingen ook regelmatig verwijzingen te vinden naar inventarisnummers in een ander tijdvak.
De kwaliteit van de inventarissen van Scherft en Kruijsen werd dermate bevredigend geacht, dat is besloten deze als toegangen tot de betreffende archiefgedeelten te handhaven, zij het met enkele aanpassingen. Zo zijn beide inventarissen voorzien van een rubriekenindeling, en in de dossierinventaris van Kruijsen zijn de classificatiecodes en dossiernummers vervangen door een nieuwe doorlopende nummering die aansluit op de inventaris van Scherft. Ook is hier en daar met beschrijvingen 'geschoven' en er zijn tijdens de bewerking van het tijdvak 1957 - 1980 enkele inventarisnummers toegevoegd of verwijderd, voornamelijk met het oog op de cesuren.
Het archief over de periode 1957 - 1980 is geheel opnieuw geïnventariseerd. De nummering sluit aan op de hernummerde inventaris van Kruijsen. Bij de inventarisatie is onderscheid aangebracht tussen 'stukken van algemene aard' en 'stukken betreffende afzonderlijke onderwerpen'. Bij de 'stukken van algemene aard' gaat het om series archiefstukken die een groot aantal onderwerpen tegelijk betreffen en die zich niet naar afzonderlijke onderwerpen laten verdelen, zoals series notulen en series ingekomen en uitgaande stukken. Het verdient dan ook aanbeveling om bij een bepaalde vraagstelling niet uitsluitend binnen de 'stukken betreffende afzonderlijke onderwerpen' te zoeken, maar ook de 'stukken van algemene aard' te raadplegen. De indeling van de 'stukken betreffende afzonderlijke onderwerpen' in (sub-) rubrieken is ontleend aan de Basis-archiefcode. Binnen de rubrieken zijn de beschrijvingen chronologisch geplaatst, tenzij een systematische indeling meer voor de hand lag.
Een gering aantal bescheiden is strikt genomen afkomstig van zelfstandige archiefvormers (zoals de gemeenteontvanger en de ambtenaar van de burgerlijke stand) maar is niet, zoals Scherft in zijn inventaris nog heeft gedaan, als aparte archieven behandeld. Dit zou de overzichtelijkheid van de inventaris niet ten goede komen. De beschrijvingen van de betreffende stukken treft men nu aan in de van toepassing zijnde rubrieken.
Zoals hierboven al naar voren is gebracht, bestond het archief van 195 - 1980 uit een door een extern bureau bewerkt gedeelte en een oorspronkelijk gedeelte. In het bewerkte gedeelte zijn bescheiden van bij de gemeente gedeponeerde archieven, welke vooralsnog niet in deze inventaris zijn opgenomen, geïntegreerd in het secretariearchief. Het gaat daarbij om stukken van de Technische Kringdienst betreffende Beuningen en om stukken van de dienst Gemeentewerken. Hoewel dit in strijd is met het herkomstbeginsel is besloten geen poging te ondernemen het geheel te reconstrueren. Aangezien de oorspronkelijke inventarisbladen niet meer voorhanden waren zou de benodigde inspanning om de oude orde geheel te herstellen niet in verhouding staan tot het resultaat.

De bij het archief van de gemeente Beuningen als gedeponeerde aangetroffen archieven zijn als zelfstandige archieven bij het Regionaal Archief Nijmegen (RAN) geplaatst onder de volgende archiefnrs.:

Archiefnr. Naam archief
782 Dienst Gemeentewerken Beuningen, 1957 - 1980
786 Stichting Ontwikkeling intensivering Tuinbouw in de gemeenten Ewijk en Beuningen, 1961 - 1966
788 Technische Kring Dienst (TKD) gemeente Ewijk, 1931 - 1985
789 Intercommunaal Lichaam voor de Van Heemstraweg, 1929 - 1980
790 Wegschap voor de verbindingsweg Wijchen - Beuningen / Ewijk (Schoenaker),
1969 - 1981
791 Instelling voor Maatschappelijk Hulpbetoon te Beuningen, 1940 - 1968
841 Burgemeesterskring Rijk van Nijmegen - Land van Maas en Waal, 1969 - 1971
842 Plaatselijke Commissie van het Nationaal Instituut wettig Gezag in de gemeente Ewijk, 1950 - 1957
843 RK Stichting Gezinszorg Ewijk - Winssen, 1954 - 1957
933 Burgerlijk Armbestuur Beuningen, 1857 - 1940
934 Burgerlijk Armbestuur Weurt, 1869 - 1931
935 Burgerlijk Armbestuur Ewijk, 1854 - 1970
936 Burgerlijk Armbestuur Winssen, 1895 - 1970
937 Personeelsvereniging gemeente Beuningen, 1971 - 1988
938 Personeelsvereniging gemeente Ewijk, 1970 - 1979
939 Kerspels Ewijk en Winssen, circa 1628 - 1812
940 Vereniging van burgemeesters en secretarissen in het voormalig district Nijmegen, 1850 - 1904
948 Woningbedrijf van de gemeente Beuningen, 1960 - 1980
949 Grondbedrijf van de gemeente Beuningen, 1967 - 1980
950 Sport- en Recreatiebedrijf van de gemeente Beuningen, 1978 - 1980
951 NV Bouwkas Nederlandse Gemeenten, afdeling Beuningen - Weurt, 1951 - 1967
955 RK Parochie Winssen, 1817 - 1823
956 RK Meisjesschool te Ewijk, 1959 - 1975
957 Stichting Gemeentelijke Sportterreinen te Beuningen, 1952 - 1978
958 Armeninstelling Papenvelouw te Ewijk
963 RK Armbestuur Ewijk, 1901 - 1902



1). Inv.nr. 881
2) Inv.nr. 1748
3). Inv.nr. 1489
4). Inv.nrs. 31, 220
5). Inv.nr. 1748
6). Inv.nr. 1749
BronnenBl�court, A.S. de. De organisatie der gemeenten gedurende de jaren 1795 - 1851. Haarlem, 1903
Buurman, D.J.G. 'Schets van de opeenvolgende bestuursindelingen in Gelderland v��r de invoering van de provinciale wet van 1850'. Bijdragen en mededelingen der vereniging Gelre 57 (1958), blz. 23 - 50.
Duffhues, T., O. Moorman van Kappen en J. Roes. Verleden in het Land van Maas en Waal: bijdragen over 125 jaar notariaat Roes. Zwolle, 1993.
Gorissen, F. Niederrheinischer St�dteatlas / Geldrische St�dte: 1. Heft Nimwegen. Kleve, 1956 (Publikationen der Gesellschaft f�r Rheinische Geschichtskunde, Nr. 51).
Heiningen, H. van. Tussen Maas en Waal: 650 jaar geschiedenis van mensen en water. Zutphen, 1972.
Hendriks, H.J.J., M.J. Steenkamer en A.G. Mustert. Nijmegen onder raadpensionaris, koning, keizer en souvereine vorst. Zutphen, 1971 (Geldersche Historische Reeks, nr. 2).
Kocken, M.J.A.V. Van stads- en plattelandsbestuur naar gemeentebestuur: proeve van een geschiedenis van ontstaan en ontwikkeling van het Nederlandse gemeentebestuur tot en met de Gemeentewet van 1851. Den Haag, 1973.
Manders, J.H. Het land tussen Maas en Waal. Zutphen, ca. 1976.
Martens van Sevenhoven, A.H. 'Schets van de geschiedenis der burgerlijke gemeenten in Gelderland v��r de invoering der gemeentewet van 1851'. Jonkheer mr. A.H. Martens van Sevenhoven: een keuze uit zijn geschriften. Arnhem, 1977 (Werken der vereniging Gelre, nr. 35), blz. 203 - 257.
Ramaer, J.C. Geschiedkundige atlas van Nederland: de Fransche tijd (1795 - 1815). Den Haag, 1926.
Ramaer, J.C. Geschiedkundige atlas van Nederland: het koninkrijk der Nederlanden (1815 - 1931). Den Haag, 1931.
Roos, T. en J. de. Gemeentehuizen in Gelderland: van Aalten tot Zutphen. Arnhem / Groningen, 1995 (Werken der vereniging Gelre, nr. 46).
Schulte, A.G., Het Rijk van Nijmegen. Westelijk gedeelte. 's-Gravenhage, 1982 (De Nederlandse Monumenten van Geschiedenis en Kunst).
Vries, W. de, Bijdragen tot de geschiedenis van het rechterlijk bestel in Gelderland. Arnhem,
1965. (overdruk uit Bijdragen en Mededelingen der Vereniging Gelre XLIX - LX)
Wagenaar, J., Tegenwoordige Staat der Vereenigde Nederlanden, deel III, Gelderland.
Amsterdam, 1740.

Reacties

Er zijn nog geen reacties op dit item

Plaats een reactie

Uw naam
Uw e-mailadres
Reactie