243 Bestuur van de Stichting Christelijke Scholen op de Klokkenberg Nijmegen 1843 - 1988


Rubriek: 2 Aanvulling
Archiefvormer
Geautoriseerde naamBestuur van de Stichting Christelijke Scholen op de Klokkenberg Nijmegen
Soort entiteitOrganisatie
Type instellingParticulier
Datering1843-1981
PlaatsNijmegen
RechtsvormStichting
 Zie uitgebreide beschrijving in Kennisbank Huis van de Nijmeegse Geschiedenis
Geschiedenis van het archiefVerreweg het grootste deel werd bewaard in het pand aan de Ubbergseveldweg, enkele kleinere gedeelten bleken te berusten bij oud-bestuursleden.

Het archief van de Vereniging van Oud-Klokkenbergers (1884) 1927-1971

In 1884 werd door oud-leerlingen van de kweekschool een comité gevormd dat gelden inzamelde voor herbouw van de school. Ook daarna weren regelmatig inzamelingsacties gehouden om voor speciale doeleinden gelden bijeen te brengen. In 1911 vond de eerste reünie plaats. De tweede reünie vond tegelijkertijd met de viering van het 75-jarig bestaan plaats. Bij de derde reünie in 1927 werd besloten tot organisatie van oud-leerlingen tot de Vereniging van Oud-klokkenbergers. Oud-leerlingen waren automatisch lid van de vereniging en werden verplicht tot het betalen van contributies. Deze werden in de beginjaren bestemd voor beurzen van veelbelovende leerlingen. met de instelling van de rijskbeurzen verviel deze noodzaak grotendeels en kwamen de gelden terecht in het zogenaamde Gerretsenfonds. Dit fonds was met name bedoeld voor de aanschaf van materialen voor het internaat. Tevens dienden de gelden voor ondersteuning van de financiering van het jaarverslag, omdat op verzoek van de Vereniging de leerlingenlijst hierin opgenomen werd. De reünie van 1971 was de laatste die georganiseerd werd door de vereniging, daarna stierf de vereniging door het gemis aan bezielde leden een langzame dood. In 1981 werd voor het laatst een reünie georganiseerd, waarvoor speciaal een reüniecommissie door de Pedagogische Academie in het leven wrd geroepen.

Lijsten van oud-leerlingen zijn (uitgezonderd voor de periode 1919-1924 in verband met de toen heersende papierschaarste) opgenomen in de jaarverslagen. Vanaf 1927 werden ook het jaarverslag en verslagen van de reünies bij de jaarverslagen van de scholen opgenomen. In 1967 werd besloten om de versalgen vanaf dat jaar afzonderlijk uit te geven. Er is echter slechts één afzonderlijk verslag van de Vereniging van Oud-Klokkenbergers in het archief aangetroffen.


Archivalia van de redactie van het Nijmeegsch Schoolblad 1844-1852

In de jaren 1844 tot 1852 verscheen maandelijks het Nijmeegsch Schoolblad. In de redactie zaten de oprichters van de 'Bijzondere school der 1e klasse', J.J.L. van der Brugghen, E.A. Zübli en W. van Lijnden. Veel artikelen van J.J.L. van der Brugghen zijn in dit blad verschenen. Doelstelling van het blad was de oprichting van christelijke scholen te bevorderen en hierbij rechtskundige adviezen te geven, in te gaan op regeringsbesluiten en pedagogische vraagstukken. Uit de opbrengst ervan werden de financiën van de lagere school aangevuld. In 1848, bij de terugloop van het aantal abonnees, wierp het voor de school geen baten meer af. De uitgave van het blad was aanvankelijk in handen van A. ten Hoet. Later werd dit C. ten Hoet. Het blad werd tot juli 1848 gedrukt bij J. Roering in Den Haag, daarna door T.E. Jansen in Nijmegen. Van de eerste jaargang verscheen in 1845 een herdruk. In 1883 werden belangrijke stukken uit het Nijmeegsch Schoolblad herdrukt.
In later jaren verscheen het 'Nieuw Nijmeegsch Schoolblad.' Het bestuur van de Klokkenberg kon zich echter niet verenigen met haar doelstellingen en distantieerde zich ervan.


Archivalia van de Christelijke Bewaarschool

De 'Christelijke Bewaarschool' was de voorloper van de 'Bijzondere school der 1e klasse op den Klokkenberg.' Nauwe banden in de beginperiode tussen de oprichters van beide scholen verklaren, dat enkele archiefstukken van de bewaarschool bij de Klokkenbergarchieven beland zijn.


Archivalia van de Oudervereniging

Ouders wier kinderen de lagere school bezochten waren verplicht tot lidmaatschap van deze vereniging. De ouders werden verplicht tot een jaarlijkse contributie, die diende ter aanvulling van de gelden uit de rijks- en gemeentekas. Een commissie had de zorg voor de inning en het beheer der gelden, die aan het bestuur werden afgedragen. Jaarlijks werd in het najaar voor alle ouders een bijeenkomst georganiseerd. Onbekend is in welke perioden voor de lagere school een oudervereniging gefunctioneerd heeft. Over de periode 1922 tot 1933 zijn slechts enkele stukken bewaard gebleven.


Archivalia van leden van de familie Van der Brugghen

Bij de Klokkenbergarchieven werden persoonlijke stukken van leden van de familie Van der Brugghen aangetroffen. Het zijn hoofdzakelijk manuscripten en correspondentie van J.J.L. van der Brugghen. De manuscripten zijn met name verhandelingen op juridisch, theologisch en pedagogisch terrein. Voorts zijn er enkele manuscripten van zijn dochters Johanna Maria en Gertrude en van zijn zijn vader Johan Diederik.


De archieven en de documentatie hebben een omvang van 11 strekkende meter. De archieven bestrijken de periode 1843, het jaar van de oprichting van de 'Bijzondere school der 1e klasse op de Klokkenberg'tot 1981, het jaar waarin de Stichting Christelijk Scholen op de Klokkenberg opgeheven werd. De Pedagogische Academie fuseerde toen met de opleidingsschool voor kleuteronderwijs in Arnhem. Voor deze nieuwe opleiding werd een een aparte stichting in het leven geroepen. Ook voor de beide overige schooltypen die tot dan toe onder de rechtspersoon vielen, werden in dat jaar afzonderlijke stichtingen opgericht.


Bij de archieven van het bestuur en de scholen op de Klokkenberg werden verscheidene andere archieven aangetroffen. Dit zijn het archief van de Vereniging van Oud-Klokkenbergers, archivalia van de Christelijke Bewaarschool, van de redactie van het Nijmeegsch Schoolblad en van de Oudervereniging. Voorts werden persoonlijke stukken van leden van de familie Van der Brugghen aangetroffen. Ter completering van het archief werden door oud-docent Buruma persoonlijke archiefbescheiden overgedragen, die een goede aanvulling geven op ontbrekende notulen.


De archieven zijn aan het Gemeentearchief Nijmegen in bewaring gegeven. Het archief blijft eigendom van de Stichting Christelijke Basisschool op de Klokkenberg. Na het opheffen van de Oude Stichting Christelijke Scholen op de Klokkenberg is de zorg voor het archief overgaan op deze stichting.


De naamgeving van de scholen die in de stukken aangetroffen wordt kan hier en daar verwarrend zijn. De 'Bijzondere school der 1e klasse op den Klokkenberg'was de lagere school die tevens diende tot leerschool voor de kwekelingen. De naam 'leerschool' komt men dan ook regelmatig tegen. Bij de naam 'Christelijke Normaalschool' moet men in het oog houden dat hieronder ook de lagere school met de daaruit voortgekomen ULO werden begrepen.

Over de Klokkenberg en de belangrijkste oprichter J.J.L. van der Brugghen is veel geschreven en gepubliceerd. In de afdeling Documentatie zijn veel werken te vinden. Tevens wil ik nog wijzen op de studie die is gemaakt over leven en werken van J.J.L. van der Brugghen door J. Brouwer, waarin uitvoerig op de ontstaansgeschiedenis van de Klokkenberg wordt ingegaan. (10)

10. Brouwer, J. 'Het binnenste naar buiten. Beginselen en activiteiten
van mr. J.J.L. van der Brugghen' Arnhem 1981

Reacties

Er zijn nog geen reacties op dit item

Plaats een reactie

Uw naam
Uw e-mailadres
Reactie